Handel międzynarodowy opiera się na jasno określonych zasadach, które ułatwiają współpracę firm działających w różnych krajach i w odmiennych systemach prawnych.
Taką rolę pełnią Incoterms 2020 – międzynarodowe reguły handlowe, które precyzują podział obowiązków stron w zakresie transportu, kosztów oraz ryzyka związanego z dostawą towarów.
Jedną z 11 reguł jest FAS (Free Alongside Ship), znana również jako reguła FAS Incoterms. Choć może wydawać się nieskomplikowana, w praktyce ma duże znaczenie, szczególnie w transporcie morskim oraz w obrocie towarami masowymi i surowcami.
Co oznacza FAS w Incoterms 2020?
Zgodnie z regułą FAS Incoterms 2020, sprzedający ma obowiązek dostarczyć towar do wyznaczonego portu załadunku i ustawić go wzdłuż burty statku. Od tego momentu wszelkie koszty oraz ryzyko związane z dalszym transportem przechodzą na kupującego.
W praktyce oznacza to, że sprzedawca dostarcza towar na nabrzeże, bezpośrednio obok statku, a przeniesienie ryzyka następuje jeszcze przed faktycznym załadunkiem towaru na pokład.
Reguła FAS jest stosowana głównie w transporcie morskim oraz żegludze śródlądowej. Zadaniem sprzedającego jest zapewnienie, aby towar został dostarczony zgodnie z umową i znalazł się we właściwym miejscu – przy burcie statku, w określonym porcie.
Od tej chwili kupujący odpowiada za kolejne etapy, w tym za fracht morski, ubezpieczenie oraz ryzyko uszkodzeń powstałych podczas załadunku lub transportu.
Podsumowując: w regule FAS odpowiedzialność sprzedającego kończy się w momencie ustawienia towaru wzdłuż burty statku w porcie załadunku. Od tego punktu wszystkie koszty i ryzyko związane z transportem przejmuje kupujący.
Moment dostarczenia towarów w regule FAS Free Alongside Ship
W warunkach FAS za moment dostawy uznaje się chwilę, w której sprzedający dostarcza towary i ustawia je wzdłuż burty statku w określonym porcie załadunku.
Właśnie wtedy odpowiedzialność za ryzyko przechodzi ze sprzedającego na kupującego – jeszcze zanim ładunek zostanie podniesiony i umieszczony na pokładzie.
Ma to istotne znaczenie praktyczne, ponieważ wszelkie ewentualne szkody powstałe od tej chwili obciążają już kupującego. Oznacza to również, że od momentu ustawienia towaru przy statku to kupujący ponosi koszty związane z frachtem morskim, ubezpieczeniem ładunku oraz dalszym transportem do miejsca docelowego.
Obowiązki sprzedającego w regule FAS Incoterms 2020
W warunkach FAS zadaniem sprzedawcy jest dostarczenie towaru wzdłuż burty statku w ustalonym porcie załadunku oraz dopilnowanie, aby całość została zrealizowana zgodnie z zapisami umowy sprzedaży.
Zanim ryzyko przejdzie na kupującego, sprzedający musi wykonać określone czynności organizacyjne i formalne.
Do obowiązków sprzedającego w FAS należą:
- przygotowanie towaru i dostarczenie go na nabrzeże, bezpośrednio przy statku,
- zapewnienie właściwego opakowania oraz oznakowania ładunku,
- poniesienie wszystkich kosztów aż do momentu dostarczenia towarów kupującemu do wyznaczonego portu,
- przeprowadzenie odprawy celnej eksportowej oraz dopełnienie wymaganych formalności,
- przekazanie kupującemu potwierdzenia dostawy zgodnie z FAS, np. dokumentów handlowych lub przewozowych wskazanych w umowie,
- zagwarantowanie, że towar jest w stanie umożliwiającym bezpieczny transport morski.
Obowiązki kupującego w regule FAS Incoterms 2020
Odpowiedzialność kupującego rozpoczyna się w chwili, gdy towar zostaje ustawiony wzdłuż burty statku. Od tego momentu to on przejmuje zarówno koszty, jak i ryzyko związane z dalszym przewozem.
W tym momencie na kupującego przechodzi również ryzyko utraty lub uszkodzenia towarów.
Do obowiązków kupującego w FAS należą:
- zawarcie umowy przewozu i opłacenie frachtu morskiego oraz ewentualnego transportu do miejsca docelowego,
- ubezpieczenie towaru, jeśli chce zabezpieczyć się przed stratami,
- przekazanie sprzedającemu z odpowiednim wyprzedzeniem informacji o statku, terminie odbioru i miejscu załadunku,
- odbiór towarów od sprzedającego,
- ponoszenie ryzyka od momentu przekazania towaru przez sprzedawcę,
- zorganizowanie załadunku na statek oraz pokrycie kosztów wyładunku, transportu wewnętrznego i odprawy importowej w kraju przeznaczenia.
Kiedy FAS Incoterms sprawdzi się najlepiej?
Warunki FAS są wykorzystywane głównie w transporcie morskim oraz żegludze śródlądowej, zwłaszcza przy obrocie surowcami i ładunkami masowymi.
Sprawdzają się szczególnie wtedy, gdy kupujący dysponuje lepszymi kontaktami z armatorami, może wynegocjować korzystniejsze stawki frachtowe lub chce mieć większą kontrolę nad organizacją przewozu.
Reguła FAS jest dobrym rozwiązaniem, gdy:
- przedmiotem sprzedaży są towary masowe, takie jak zboże, ropa naftowa, węgiel czy rudy metali,
- dostawa ma nastąpić do statku w konkretnie wskazanym porcie załadunku,
- kupujący zamierza samodzielnie zarządzać transportem i ubezpieczeniem ładunku,
- strony precyzyjnie określiły moment przekazania towaru oraz wynikające z niego obowiązki kupującego.
Jednocześnie FAS nie jest zalecana przy przesyłkach kontenerowych i drobnicowych – w takich przypadkach lepszym wyborem są inne reguły, na przykład FCA.
Podsumowanie
Reguła FAS (Free Alongside Ship) Incoterms 2020 precyzyjnie określa moment, w którym odpowiedzialność za towar przechodzi ze sprzedającego na kupującego. Obowiązki sprzedawcy kończą się w chwili dostarczenia towaru wzdłuż burty statku w oznaczonym porcie załadunku, jeszcze przed jego fizycznym załadunkiem na pokład. Od tego momentu kupujący przejmuje zarówno ryzyko, jak i wszelkie koszty związane z dalszym transportem.
FAS znajduje zastosowanie przede wszystkim w transporcie morskim i wodnym śródlądowym, szczególnie przy obrocie ładunkami masowymi i surowcami.
Reguła ta najlepiej sprawdza się w sytuacjach, gdy kupujący chce samodzielnie organizować przewóz, negocjować warunki frachtu i zarządzać ubezpieczeniem towaru.
Zobacz również: Reguły Incoterms 2020 – czym są i jaką rolę pełnią w handlu międzynarodowym >>>
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czym się różni FAS od EXW (Ex-Works)?
Różnica między FAS Incoterms a EXW (Ex Works) dotyczy zakresu obowiązków sprzedającego, momentu przejścia ryzyka oraz formalności celnych.
W regule FAS Free Alongside Ship sprzedający dostarcza towary do wyznaczonego portu załadunku, przeprowadza odprawę celną eksportową i umieszcza towar wzdłuż burty statku. Dopiero wtedy ryzyko utraty lub uszkodzenia towarów przechodzi na kupującego.
W EXW sprzedawca jedynie udostępnia towar w swoim zakładzie. Kupujący ponosi koszty i ryzyko już od momentu odbioru, w tym organizuje transport, formalności eksportowe i odpowiada za transport morski.
Czym się różni FAS od FOB (Free on Board)?
W FAS Incoterms 2020 sprzedający kończy swoje obowiązki w chwili, gdy towary zostaną dostarczone wzdłuż burty statku w porcie załadunku. Ryzyko przechodzi na kupującego przed załadunkiem towaru.
W przypadku FOB Free on Board sprzedawca odpowiada dodatkowo za załadunek towaru na statek, a przeniesienie ryzyka następuje dopiero w momencie przekroczenia przez towar burty statku. To zasadnicza różnica w zakresie odpowiedzialności i kosztów.
Przeczytaj również: FOB Incoterms 2020 (Free on Board) – co oznacza ta reguła? >>>
Czym się różni FAS od CIF (Cost, Insurance and Freight)?
W CIF (Cost, Insurance and Freight) sprzedawca pokrywa koszty transportu, organizuje ubezpieczenie towaru oraz opłaca fracht morski do miejsca przeznaczenia, choć ryzyko przechodzi na kupującego w porcie załadunku.
W FAS Free Alongside Ship sprzedający dostarcza towary wyłącznie do burty statku. Od tego momentu kupujący ponosi koszty i ryzyko, samodzielnie organizując fracht morski, ubezpieczenie towaru i dalszy przewóz.
Dlaczego reguły Incoterms powstały i kto odpowiada za ich tworzenie?
Reguły International Commercial Terms (Incoterms) powstały, aby ujednolicić zasady handlu w handlu międzynarodowym, gdzie strony transakcji działają w różnych porządkach prawnych.
Za ich opracowanie i aktualizację odpowiada jedno z największych na świecie zrzeszeń przedsiębiorców pochodzących z różnych branż i stron świata. Tym zreszeniem jest Międzynarodowa Izba Handlu (ICC).
Incoterms 2020 są obecnie powszechnym standardem w globalnej logistyce.
